قطع اینترنت چه تاثیری روی اقتصاد داشت ؟

در این مقاله ، حکایت های تکراری و کلمات و جملات حوصله سربر را کنار می گذاریم و سعی میکنیم با بررسی آمار رسمی کشور ،  به دنبال نتیجه حاصل از یک تصمیم بگردیم

قطع اینترنت چه تاثیری روی اقتصاد داشت ؟

• علت قطع اینترنت چه بود ؟

به طور کلی می توان گفت “دلائل امنیتی” ، اما در واقع تیتر صحیح “دلائل ضعف امنیتی” است . وجود میلیون ها دستگاهی که با عنوان توسعه تکنولوژی به کشور سرازیر شد کلمه “ضعف” را به تیتر اضافه می کند . البته در حالت بدبینانه می توان “ضعف هدفمند” را هم در نظر داشت .
این دستگاهها اغلب بدون کنترل رتبه های امنیتی بین المللی فروشنده ، بدون آموزش کافی در نصب و راه اندازی و بدتر از همه با ضعیف ترین رمزهای عبور نصب و راه اندازی شدند . نتیجه تخریب های سایبری در جنگ ۱۲ روزه به قدری هراسناک بود که عملا در جنگ رمضان برای عدم تبدیل حفره های امنیتی به سوراخ های امنیتی چاره ایی جز قطع نمی ماند.
بدترین بخش قضیه هم از جایی نشات می گرفت که زیر ساختهای امنیت تکنولوژی در ایران ، هنوز درگیر محدودیت ها و تصمیم گیری های انسانی است ، از بررسی دوربینهای نظارتی گرفته تا آپدیت سوییچ ها و یا خرید اجناس دست دوم برای مراکز حساس .

در این میان ارسال اطلاعات دقیق تخریب ها ، عدم هدایت اعتراضات اجتماعی و دلایل دیگر هم بود که درصد بسیار پایینی را به خود اختصاص می داد.

در کل با توجه به سرعت تغیرات تکنولوژی ، به نظر می رسد قطع ارتباط اینترنت در جهت امنیت ، همانند چسب زخم برای کسی است که در حال غرق شدن در دریاست

• در مورد چی صحبت می کنیم ؟

  شاید بد نباشد به عنوان مقدمه مرور سریعی روی سهم اقتصاد دیجیتال از GDP داشته باشیم .این نمودار که ترکیبی از گزارش‌های بانک جهانی (ستونهای سبز رنگ )، مؤسسه مشاوره مکنزی ( ستونهای آبی رنگ ) و (در بخش ایران ) گزارش‌های ادواری سازمان فناوری اطلاعات ایران است را می بینید

این نمودارها نشان می دهد که ما در هر دو بخش اقتصاد اینترنتی و اقتصاد دیجیتال از میانگین جامعه جهانی پایینتر بوده ایم و نقشه راه ترسیم شده باید ما را حداقل به این میانگین می رساند. درصورتیکه در ادامه خواهیم دید ، قطع اینترنت باعث افت و خیز شدید در این راه گردید

• نتیجه قطع چه بود ؟

نتیجه قطع را می توان از چند زاویه بررسی کرد

1. از دید اقتصاد عامه

می دانیم که با دلایل مختلف ، از جمله کاهش هزینه ها و یا رشد فروش ، اغلب فروشگاهها و مغازه ها به دنیای نوین و تجارت الکترونیک روی آورده بودند .  اگر مدل زیر را به عنوان ۹۰درصد از اقتصاد عام مردم نگاه کنیم ، می بینیم که در اقتصاد نوین ، بودجه اینترنت در جیب مردم نهادینه شده است

و به همین سادگی می بینیم که با وجود اینکه فرهنگ “در نظر گرفتن بودجه برای تجارت الکترونیک” در میان عامه مردم جا افتاده است ، اما قطع اینترنت ، باعث بهم ریختن پلان برنامه ریزی شده می گردد

۲. از دید اقتصاد کلان

برای درک این بخش باید به سراغ   فصل ۱۳ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت برویم.جایی که طبق برنامه هفتم، سهم اقتصاد دیجیتال از GDP   باید به ۱۰ تا ۱۵ درصد تا پایان سال ۱۴۰۷ افزایش یابد.

این بخش قبلا با چالش های زیادی روبرو بود ، از ناترازی‌های بودجه گرفته تا انرژی مورد نیاز ، مراکز اطلاعات و چالشهای بانکی .

اما در بهمن ماه ۱۴۰۴ و پس یک قطعی ۱۰ روزه اینترنت ، شوک جدیدی به این بخش وارد شد. معاونت اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات اعلام کرد ، سهم این اقتصاد از  ۴.۷۲ درصد به حدود ۴ درصد کاهش پیدا کرده است.

مطمئنا وقوع دو جنگ در یکسال و حوادث اجتماعی در سال ۱۴۰۴ مباحث متعددی را برای اقتصاد کشور بوجود آورد ، اما قطع اینترنت در یک بازه طولانی ، امکان تحقق این برنامه را به شدت کاهش خواهد داد.

۳.  از دید اقتصاد دانش بنیان

با مرور صفات یک شرکت دانش بنیان ، یعنی نوآوری و فناوری بالا ، متوجه می شویم که این شرکت ها با ساختاری بسیار ظریف ، در حال جابجایی لبه های اقتصاد بر مبنای تکنولوژی هستند .

نکته بدیهی اینست که بر خلاف دیگر بخش های اقتصادی ، در فضای کاری این گونه شرکت ها ثبات وضعیت فعلی حرف اول را می زند و سرمایه به عنوان پارامتر دوم شناسایی می گردد.

از سوی دیگر نکته ایی که کمتر به آن توجه می شود اینست که تکرار یک شرکت دانش بنیان ، گاه ممکن است یک دهه طول بکشد ، چرا که حتی با وجود سرمایه و ثبات وضعیت هم ممکن است مجریان نخبه برای اجرای ایده ها حذف شده باشند.

سهم اقتصاد دانش بنیان در اقتصاد دیجیتال نیز همراه با دیگر بخشهای این اقتصاد ، دچار ضربه شدیدی شد ، شرکتهایی که تا دیروز بر مبنای ثبات وضعیت ، با تمامی مشکلات دست و پنجه نرم می کردند ، در تامین مواد اولیه ایی مانند اینترنت دچار مشکل گردیدند و از ساختار شکننده به سمت فرو پاشی حرکت کردند .

لازم به ذکر است سهم محصولات دانش بنیان از تولید ناخالص داخلی با وجود افزایش این تعداد شرکت ها به ۰.۵۵ درصد کاهش یافته است چرا که اغلب این شرکت ها در حوزه نرم‌افزار و فناوری اطلاعات افزایش یافته اند ، که اینترنت را به عنوان مواد اصلی مصرف می کنند.

برآیند آنچه می توان اذعان کرد اینست که ماحصل قطعی اینرنت در این شرکت ها ، گاها عقب افتادگی ایران عزیز در شکوفایی در موضوعات دانش بنیان خواهد بود.

 ۴. برندگان چه کسانی بودند ؟

از آنجایی که آمار به روز و واقعی در ایران مساله غریبی است ، بیاییم برآورد ساده ایی از ۱۰ میلیون متقاضی اینترنت انجام دهیم ، با یک محاسبه خیلی ساده و با یک حساب سر انگشتی به اعداد عجیبی می رسیم .

• اینترنت پرو کمی دیر بازار را درک کرد و با گزینش ۳۰درصد متقاضیان درآمدی حدود ۵ همت را کسب کرد
• با فرض حدود ۲۰ درصد از این بازار ، کانفیگ فروش ها بهره خوبی بین ۱۰ تا ۱۸ همت گرفتند
• و با فرض ۵۰درصد مانده ، پلاتفرمهای داخلی در حدود ۴ تا ۶ همت سود کسب کردند.

هرچند یادآور می شویم که این موارد غیر رسمی و تخمینی است ،اما شاید درک بهتری از برندگان پیدا کنیم

۵.  دنیایی که منتظر ما نماند

سرعت تغیرات تکنولوژی به قدری بالا است که در همین ۳ ماه که ما منتظر عملکرد عادی شبکه های داخلی بودیم و سعی میکردیم یک ایمیل ساده بزنیم ، این وقایع عظیم رخ داده است

– آنتروپیک مدل میتوس را معرفی کرد . این مدل قادر است عنوان کارشناس حفره‌های امنیتی‌ سهم بزرگی از امنیت پلتفرم ها را بررسی کند

– اوپن ای‌آی مدل جی‌پی‌تی ۵.۵ را معرفی کرد، موتور بسیار قدرتمند و سریعتری که مطمئنا باعث تحول های بالایی خواهد شد

– کمپانی علی‌بابا مدل قدرتمند Qwen 3.7 Max را روانه بازار کرد و در عرض همین ۳ ماه رسما جایگاه ۵ ام هوش مصنوعی دنیا را به خودش اختصاص داد

آنچه در پایان می توانیم بگوییم اینست که ای کاش اقتصاد دانش بنیان نیز یک متولی بین المللی مانند فیفا داشت ، که می توانست سیاست را از این دنیا جدا کند .